Hầu hết mọi người đều nhận ra biểu tượng tiêu chuẩn cho biết sản phẩm an toàn khi sử dụng trong lò vi sóng ngay khi nhìn thấy — đó là ba đường gợn sóng thường xuất hiện bên cạnh hình vẽ một chiếc đĩa hoặc hình minh họa lò vi sóng. Ý nghĩa của biểu tượng này khá đơn giản: vật chứa sẽ không bị chảy mềm hay giải phóng các chất độc hại khi được làm nóng trong lò vi sóng. Đôi khi, thay vì dùng biểu tượng, nhà sản xuất chỉ in thẳng cụm từ "An toàn khi dùng trong lò vi sóng" ngay trên sản phẩm, hoặc ghi rõ nhiệt độ tối đa cho phép, ví dụ như lên đến 250 độ Fahrenheit (tương đương khoảng 121 độ Celsius). Các ký hiệu này thường được đóng dấu ở mặt đáy của vật chứa, tuy nhiên theo thời gian chúng có thể phai mờ đáng kể, vì vậy bạn cần quan sát kỹ. Nếu hoàn toàn không có bất kỳ thông tin nào được in ở đâu cả, hãy thử phương pháp kiểm tra bằng nước truyền thống. Đặt vật chứa rỗng cạnh một cốc nước thông thường trong lò vi sóng và bật chế độ cao trong một phút. Phương pháp này hiệu quả bởi vì những vật thực sự an toàn khi dùng trong lò vi sóng sẽ giữ nguyên độ mát trong khi nước thì nóng lên. Thử nghiệm nhỏ này đã giúp nhiều người tránh mua phải đồ dùng nhà bếp trông có vẻ an toàn nhưng thực tế lại không phải vậy.
FDA Hoa Kỳ tập trung vào tính an toàn hóa học đối với các sản phẩm dùng trong lò vi sóng, về cơ bản khẳng định rằng vật liệu có thể được sử dụng miễn là chúng không giải phóng các chất vào thực phẩm vượt quá mức giới hạn nhất định; tuy nhiên, không bắt buộc phải có bất kỳ biểu tượng chính thức nào trên bao bì. Tại châu Âu, cách tiếp cận lại khác biệt. Tiêu chuẩn EN 13432 của EU yêu cầu tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng hơn nhiều, không chỉ đánh giá khả năng duy trì độ bền cấu trúc của bao bì khi gia nhiệt mà còn kiểm tra việc các chất hóa học có bị thôi nhiễm ra thực phẩm hay không khi đun nóng. Ngoài ra, tiêu chuẩn này thường yêu cầu dán nhãn cụ thể để chứng minh sản phẩm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nêu trên. Sự khác biệt giữa hai hệ thống quy định này thực sự gây khó khăn cho người tiêu dùng. Các nghiên cứu gần đây về an toàn bếp cho thấy khoảng một trên năm người tiêu dùng cảm thấy nhầm lẫn về ý nghĩa thực tế của các nhãn 'an toàn cho lò vi sóng'. Một số khác biệt chính cần lưu ý như sau:
| Vùng đất | Trọng tâm quy định | Yêu cầu về biểu tượng | Tiêu chuẩn kiểm tra |
|---|---|---|---|
| U.S. | Giới hạn thôi nhiễm hóa chất | Không | FDA CFR 21 |
| EU | Độ bền cấu trúc + khả năng thôi nhiễm | Thường là bắt buộc | EN 13432 |
Khi mua các sản phẩm được phân phối trên phạm vi quốc tế, hãy xác minh các chứng nhận khu vực — chứ không chỉ các tuyên bố tiếp thị — để đảm bảo việc đánh giá an toàn phù hợp.
Khi nói đến đồ dùng an toàn cho lò vi sóng, polypropylen (PP) và thủy tinh tôi luyện là hai lựa chọn hàng đầu về độ an toàn và độ bền. PP, có mã tái chế #5 được in ở đâu đó trên sản phẩm, có thể chịu nhiệt lên tới khoảng 120 độ C (tương đương khoảng 248 độ F). Những hộp đựng bằng nhựa này giữ nguyên hình dạng ngay cả sau khi được làm nóng hàng chục lần trong lò vi sóng và không giải phóng các hóa chất độc hại nếu được sản xuất đúng cách và không bị hư hỏng. Thủy tinh tôi luyện hoặc thủy tinh borosilicat là một lựa chọn tuyệt vời khác vì những vật liệu này hoàn toàn không phản ứng với thực phẩm. Chúng không hấp thụ bất kỳ chất nào, không tương tác hóa học và có thể chịu được sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ mà không bị nứt vỡ. Các nhà sản xuất kiểm tra cả hai loại vật liệu này theo tiêu chuẩn của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) dành cho việc sử dụng lò vi sóng lặp đi lặp lại, do đó chúng rất phù hợp cho các công việc hâm nóng thường ngày. Hãy tìm biểu tượng đường gợn sóng trên sản phẩm trước khi mua và kiểm tra kỹ xem sản phẩm được làm từ vật liệu gì — điều này đặc biệt quan trọng nếu chúng ta muốn đồ dùng nhà bếp của mình bền hàng năm chứ không chỉ vài tháng, đồng thời đảm bảo an toàn lâu dài cho người sử dụng.
Việc sử dụng các loại bao bì làm từ melamin, polystyren (PS) và lá cọ trong lò vi sóng thực tế khá nguy hiểm vì những vật liệu này về mặt hóa học không chịu được nhiệt tốt. Melamin bắt đầu giải phóng formaldehyde — một chất đã được biết đến là có khả năng gây ung thư — khi đạt tới khoảng 70 độ Celsius. Những người thường xuyên tiếp xúc với chất này có thể gặp phải các vấn đề về thận theo thời gian, đồng thời bị viêm mãn tính. Tiếp theo là nhựa PS mang ký hiệu tái chế số 6, vốn dễ bị mềm nhũn và biến dạng ngay cả ở nhiệt độ vi sóng thông thường, đồng thời giải phóng styren — một chất mà Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế đánh giá có khả năng gây ung thư ở người. Còn đối với lá cọ, dù được quảng cáo là phân hủy tự nhiên, nhưng thực tế chúng lại nhanh chóng bị rã ra khi tiếp xúc với bức xạ vi sóng trong bất kỳ khoảng thời gian nào. Quá trình phân hủy này giải phóng các hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs) độc hại vào thực phẩm và tạo ra những vết nứt vi mô trên bề mặt vật liệu, làm giảm đáng kể mức độ an toàn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những sự cố tương tự xảy ra lặp đi lặp lại trong nhiều thử nghiệm khác nhau.
| Vật liệu | Chế độ hư hỏng | Nguy cơ sức khỏe |
|---|---|---|
| Melamine | Chất hóa học thẩm thấu | Tổn thương thận, viêm hệ thống |
| Polystyrene | Biến dạng cấu trúc | Rối loạn nội tiết |
| Lá cọ | Phát Thải VOC | Kích ứng đường hô hấp |
Không có sản phẩm nào được khuyến nghị sử dụng thường xuyên trong lò vi sóng — ngay cả chu kỳ ngắn cũng làm tăng tốc độ phân hủy, đặc biệt nếu sản phẩm đã xuất hiện dấu hiệu hao mòn rõ rệt.
Chỉ vì một sản phẩm được chứng nhận không có nghĩa là nó sẽ an toàn mãi mãi. Khi các hộp đựng bị trầy xước, những vết nứt vi mô này trở thành nơi tích tụ vi khuẩn và thực tế còn tạo thêm không gian để hóa chất rò rỉ ra ngoài. Bề mặt đục thường cho thấy nhựa đang bị phân hủy do trải qua quá nhiều lần thay đổi nhiệt độ. Còn hiện tượng biến dạng? Điều này xảy ra khi các phần giãn nở khác nhau, làm suy yếu toàn bộ cấu trúc. Một nghiên cứu công bố năm ngoái chỉ ra rằng các hộp đựng làm từ polypropylene bị trầy xước giải phóng khoảng 40% vi nhựa nhiều hơn vào thực phẩm so với những hộp không bị hư hại. Thủy tinh cũng không hoàn toàn an toàn nếu đã xuất hiện các vết mẻ hoặc dấu hiệu ứng suất. Những vết nứt nhỏ này thường lan rộng khi bị đun nóng, đôi khi dẫn đến vỡ đột ngột hoặc hình thành các vùng nóng nguy hiểm. Giải pháp tốt nhất? Loại bỏ ngay bất kỳ hộp đựng nào có dấu hiệu hao mòn hoặc hư hỏng trước khi phát sinh vấn đề.
Khi một vật gì đó có mùi nhựa sau khi được cho vào lò vi sóng, điều này thường có nghĩa là các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi đang được giải phóng. Hiện tượng này thường xảy ra do các chất phụ gia hoặc nhựa bên trong vật đựng đã bị phân hủy, đặc biệt nếu vật đựng bị trầy xước hoặc bị nóng quá mức. Những đốm màu vàng hoặc nâu trên đồ dùng bằng nhựa là một dấu hiệu cảnh báo khác. Những màu sắc này thường cho thấy quá trình oxy hóa đã diễn ra hoặc các thành phần như chất tạo màu và chất ổn định đã di chuyển, hiện tượng này thường xảy ra nhiều hơn khi thực phẩm chứa chất béo hoặc axit. Một nghiên cứu công bố trên Tạp chí An toàn Thực phẩm năm 2023 thực tế đã liên hệ những dấu hiệu trực quan này với mức độ giải phóng các hóa chất như antimon và bisphenol vào thực phẩm của chúng ta cao hơn đáng kể. Bất kỳ vật đựng nào xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo này đều cần được bỏ ngay lập tức vào thùng rác mà không chần chừ. Các thử nghiệm cho thấy các vật đựng bị hư hỏng có thể truyền chất gây ô nhiễm với tốc độ cao gấp khoảng 15 lần so với các vật đựng còn ở trạng thái tốt.
EN
